سلول‌های بنیادی یکی از امیدهای بزرگ درمان دیابت، به‌خصوص نوع ۱، هستند. در کنار پژوهش‌های واقعی، مراکزی هم پیدا می‌شوند که با هزینه‌های سنگین «تزریق سلول بنیادی» را به عنوان درمان دیابت ارائه می‌دهند. در این مقاله توضیح می‌دهیم علم امروز درباره سلول بنیادی و پیوند پانکراس در دیابت چه می‌گوید.
ایده اصلی
در دیابت نوع ۱، سلول‌های بتای سازنده انسولین از بین رفته‌اند. ایده درمان با سلول بنیادی این است که از سلول‌های بنیادی، سلول‌های بتای جدید ساخته و به بدن بیمار پیوند زده شود تا دوباره انسولین بسازند. در دیابت نوع ۲ مشکل اصلی مقاومت به انسولین است و سلول بنیادی نقش محدودتری دارد.
پژوهش‌ها به کجا رسیده‌اند؟
در سال‌های اخیر چند کارآزمایی بالینی، سلول‌های جزیره‌ای ساخته‌شده از سلول‌های بنیادی را به بیماران دیابت نوع ۱ پیوند زده‌اند و برخی شرکت‌کنندگان برای مدتی بدون تزریق انسولین ماندند. اما این درمان‌ها هنوز در مرحله کارآزمایی‌اند، تعداد بیماران کم است، به داروهای سرکوب ایمنی نیاز دارند و نتایج طولانی‌مدت مشخص نیست. پژوهش برای ساخت سلول‌هایی که سیستم ایمنی آن‌ها را نشناسد ادامه دارد.
تزریق سلول بنیادی در کلینیک‌ها
تزریق سلول‌های بنیادی مغز استخوان یا چربی، که در برخی مراکز با عنوان درمان دیابت ارائه می‌شود، در مطالعات کنترل‌شده اثر پایدار و قابل اعتمادی نشان نداده است. این روش‌ها ممکن است هزینه زیاد و عوارضی مثل عفونت داشته باشند. هیچ راهنمای معتبر درمانی، تزریق سلول بنیادی را برای درمان دیابت توصیه نمی‌کند. اگر به شرکت در پژوهش علاقه دارید، فقط در کارآزمایی‌های ثبت‌شده و دارای مجوز اخلاق شرکت کنید و درباره هزینه، که در پژوهش‌های واقعی معمولاً از بیمار گرفته نمی‌شود، سؤال کنید.
پیوند پانکراس
پیوند پانکراس سال‌هاست برای گروه کوچکی از بیماران دیابت نوع ۱ انجام می‌شود؛ بیشتر همزمان با پیوند کلیه در بیمارانی که نارسایی کلیه دارند. پیوند موفق، بیمار را از انسولین بی‌نیاز می‌کند، اما جراحی بزرگی است و داروهای سرکوب ایمنی مادام‌العمر با عوارض خود لازم است. به همین دلیل برای بیماران بدون نارسایی کلیه، معمولاً فقط در موارد خاص مثل افت قندهای شدید و غیرقابل کنترل انجام می‌شود.
پیوند سلول‌های جزیره‌ای اهداکننده
در این روش سلول‌های جزیره‌ای از پانکراس اهداکننده جدا و به کبد بیمار تزریق می‌شوند. این روش برای بیماران نوع ۱ با افت قند شدید و مکرر در برخی کشورها انجام می‌شود و به سرکوب ایمنی نیاز دارد.
جمع‌بندی برای بیماران
تا زمانی که این درمان‌ها به مرحله کاربرد گسترده برسند، بهترین سرمایه‌گذاری کنترل خوب قند با انسولین و فناوری‌های موجود است. برای وضعیت فعلی درمان دیابت نوع ۱ درمان دیابت نوع ۱ را بخوانید و برای تصویر کامل، راهنمای درمان دیابت را ببینید.
پرسش‌های رایج
هزینه تزریق سلول بنیادی برای دیابت چقدر است؟
این روش درمان تأییدشده‌ای نیست و مراکزی که آن را ارائه می‌دهند هزینه‌های متفاوتی اعلام می‌کنند. پیش از هر پرداختی، با پزشک دیابت خود مشورت کنید.
آیا عمل لوزالمعده دیابت را درمان می‌کند؟
پیوند پانکراس در دیابت نوع ۱ می‌تواند بیمار را از انسولین بی‌نیاز کند، اما به سرکوب ایمنی دائمی نیاز دارد و برای همه مناسب نیست.
آیا درمان دیابت با پیوند مغز استخوان ممکن است؟
در چند مطالعه محدود، پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز همراه با سرکوب شدید ایمنی انجام شده، اما به دلیل خطرات جدی، درمان استاندارد نیست.
جمع‌بندی
درمان دیابت با سلول‌های بنیادی هنوز در مرحله پژوهش است و تزریق سلول بنیادی در کلینیک‌ها اثر اثبات‌شده‌ای ندارد. پیوند پانکراس و سلول‌های جزیره‌ای برای گروه محدودی از بیماران نوع ۱ انجام می‌شود و نیاز به سرکوب ایمنی دارد.
دکتر دیابت در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.