«درمان قطعی دیابت» از پرجست‌وجوترین عبارت‌های فارسی درباره این بیماری است؛ همراه با کلماتی مثل اسرائیل، آلمان، خبر فوری و داروی جدید. در این مقاله با تکیه بر شواهد علمی پاسخ می‌دهیم که امروز چه چیزی ممکن است، چه چیزی در راه است و کدام ادعاها را نباید باور کرد.
پاسخ کوتاه
امروز هیچ درمان قطعی تأییدشده‌ای که دیابت نوع ۱ یا نوع ۲ را برای همیشه و در همه بیماران از بین ببرد وجود ندارد. اما این به معنی ناامیدی نیست؛ دیابت نوع ۲ در بخشی از بیماران به «بهبودی» یا رمیشن می‌رسد و پژوهش‌ها روی دیابت نوع ۱ پیشرفت‌های واقعی داشته‌اند.
بهبودی دیابت نوع ۲؛ نزدیک‌ترین چیز به درمان قطعی
وقتی HbA1c دست‌کم سه ماه بدون هیچ داروی دیابت زیر ۶.۵ درصد بماند، پزشکان از رمیشن یا بهبودی دیابت نوع ۲ صحبت می‌کنند. مطالعه DiRECT در بریتانیا نشان داد حدود نیمی از بیمارانی که با رژیم کم‌کالری حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم وزن کم کردند، پس از یک سال در رمیشن بودند. جراحی‌های متابولیک هم در بسیاری از بیماران چاق، قند را سال‌ها طبیعی نگه می‌دارد.
این بهبودی وقتی بیشتر است که بیماری کمتر از شش سال از تشخیصش گذشته باشد و بیمار انسولین نگیرد. اما اگر وزن برگردد، دیابت هم برمی‌گردد؛ پس رمیشن نیاز به پیگیری دارد. راه‌های عملی را در کنترل دیابت بدون دارو آورده‌ایم.
دیابت نوع ۱؛ پژوهش‌ها به کجا رسیده‌اند؟
- پیوند پانکراس: برای برخی بیماران، معمولاً همراه با پیوند کلیه، انجام می‌شود و می‌تواند بیمار را از انسولین بی‌نیاز کند؛ اما داروهای سرکوب ایمنی مادام‌العمر لازم است.
- پیوند سلول‌های جزیره‌ای اهداکننده: در مراکز محدودی انجام می‌شود و همچنان به سرکوب ایمنی نیاز دارد.
- سلول‌های جزیره‌ای ساخته‌شده از سلول بنیادی: در کارآزمایی‌های بالینی اولیه، برخی بیماران برای مدتی بدون انسولین ماندند؛ هنوز درمان استاندارد نیست.
- داروهای تعدیل ایمنی مثل تپلیزوماب: شروع بیماری را عقب می‌اندازند، اما درمان نمی‌کنند.
درمان قطعی دیابت در اسرائیل، آلمان یا کشورهای دیگر؟
گاه‌به‌گاه خبرهایی با عنوان «درمان قطعی دیابت در فلان کشور» منتشر می‌شود. این خبرها معمولاً مربوط به نتایج اولیه یک پژوهش آزمایشگاهی، حیوانی یا کارآزمایی کوچک انسانی هستند که هنوز سال‌ها تا تأیید و دسترسی عمومی فاصله دارند. هیچ کشوری درمان قطعی دیابت را به‌طور معمول به بیماران ارائه نمی‌دهد. اگر مرکزی در داخل یا خارج با هزینه زیاد چنین وعده‌ای می‌دهد، با احتیاط برخورد کنید و نظر پزشک دیابت خود را بپرسید.
نشانه‌های ادعای غیرعلمی
- وعده درمان قطعی در مدت مشخص، مثلاً ۳۰ روز.
- توصیه به قطع انسولین یا داروها.
- فروش محصول با نام «قاتل دیابت»، «معجزه دیابت» یا شبیه آن.
- استناد به رضایت چند بیمار به جای پژوهش منتشرشده.
- نداشتن مجوز از سازمان غذا و دارو.
درباره روش‌های گیاهی و طب سنتی و آنچه علم درباره آن‌ها می‌گوید، در درمان گیاهی دیابت نوشته‌ایم.
آیا درمان دیابت به زودی خواهد آمد؟
پژوهشگران خوش‌بین‌اند که درمان‌های مبتنی بر سلول برای دیابت نوع ۱ در سال‌های آینده به مرحله کاربرد بالینی گسترده‌تر برسند، اما زمان دقیق مشخص نیست. تا آن زمان، بهترین کاری که می‌توان کرد، کنترل خوب قند برای سالم ماندن چشم، کلیه و اعصاب است؛ تا وقتی درمان آمد، بدن آماده بهره‌بردن از آن باشد. مسیر درمان امروز را در راهنمای درمان دیابت ببینید و برای مشورت با پزشک، فهرست فوق تخصص غدد خوب در تهران، فوق تخصص غدد خوب در کرمانشاه و فوق تخصص غدد خوب در رشت را ببینید.
پرسش‌های رایج
آیا دیابت نوع ۲ درمان قطعی دارد؟
درمان قطعی ندارد، اما در بخشی از بیماران با کاهش وزن قابل توجه یا جراحی متابولیک، قند بدون دارو طبیعی می‌شود که به آن بهبودی یا رمیشن می‌گویند.
خبر درمان قطعی دیابت درست است؟
بیشتر این خبرها درباره پژوهش‌های اولیه است و درمانی که به‌طور عمومی در دسترس باشد، هنوز وجود ندارد.
«دیابت من درمان شد» یعنی چه؟
معمولاً یعنی قند فرد با کاهش وزن یا تغییر سبک زندگی بدون دارو طبیعی شده است. این بهبودی ارزشمند است اما به پیگیری دائمی نیاز دارد.
جمع‌بندی
درمان قطعی دیابت هنوز وجود ندارد، اما دیابت نوع ۲ در بسیاری از بیماران با کاهش وزن یا جراحی متابولیک به بهبودی می‌رسد و پژوهش‌های سلول بنیادی برای نوع ۱ امیدوارکننده‌اند. از ادعاهای درمان سریع و قطع دارو دوری کنید.
دکتر دیابت در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.