انواع دیابت؛ تفاوت دیابت نوع ۱، نوع ۲، بارداری و انواع کمتر شناخته‌شده

وقتی از دیابت حرف می‌زنیم، معمولاً یک بیماری واحد به ذهن می‌آید؛ اما دیابت چند نوع دارد که علت، سن شروع، سرعت پیشرفت و درمان هر کدام فرق می‌کند. دانستن نوع دیابت فقط یک اسم نیست؛ تعیین می‌کند آیا از روز اول انسولین لازم است یا می‌توان با رژیم و قرص شروع کرد. در این مقاله انواع دیابت را کنار هم مقایسه می‌کنیم.

دیابت نوع ۱؛ کمبود کامل انسولین

در دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی بدن به اشتباه سلول‌های بتای لوزالمعده را که انسولین می‌سازند از بین می‌برد. وقتی بیشتر این سلول‌ها نابود شوند، بدن تقریباً هیچ انسولینی ندارد. این نوع بیشتر در کودکی و نوجوانی شروع می‌شود، اما در هر سنی ممکن است رخ دهد. حدود ۵ تا ۱۰ درصد مبتلایان به دیابت، نوع ۱ دارند و درمان آن‌ها از روز اول تزریق انسولین است. برای آشنایی کامل، دیابت نوع ۱ و علائم آن را بخوانید.

دیابت نوع ۲؛ مقاومت به انسولین

در دیابت نوع ۲، لوزالمعده در ابتدا انسولین می‌سازد، اما سلول‌های عضله، کبد و چربی به آن پاسخ مناسب نمی‌دهند. لوزالمعده سال‌ها با ساختن انسولین بیشتر جبران می‌کند، اما کم‌کم خسته می‌شود و قند بالا می‌رود. این نوع بیشتر در بزرگسالان بالای ۴۰ سال دیده می‌شود، اما با افزایش چاقی، در جوانان و حتی نوجوانان هم رو به افزایش است. جزئیات را در دیابت نوع ۲ و راه‌های کنترل آن آورده‌ایم.

دیابت بارداری

هورمون‌های جفت در نیمه دوم بارداری مقاومت به انسولین ایجاد می‌کنند. در بیشتر مادران، لوزالمعده با ساختن انسولین بیشتر این را جبران می‌کند، اما در برخی، قند بالا می‌رود و دیابت بارداری ایجاد می‌شود. معمولاً بعد از زایمان قند طبیعی می‌شود، اما این مادران در سال‌های بعد بیشتر در معرض دیابت نوع ۲ هستند.

دیابت LADA؛ نوع ۱ آهسته در بزرگسالان

برخی بزرگسالان دیابتی که در ابتدا نوع ۲ تشخیص داده می‌شوند، در واقع نوعی دیابت خودایمنی آهسته دارند که به آن LADA یا گاهی دیابت نوع ۱.۵ می‌گویند. این بیماران معمولاً لاغرند، پاسخشان به قرص‌ها در چند سال کم می‌شود و زودتر از بقیه به انسولین نیاز پیدا می‌کنند. آزمایش آنتی‌بادی‌های ضد سلول بتا به تشخیص کمک می‌کند.

دیابت MODY و دیابت‌های ژنتیکی

MODY گروهی از دیابت‌های ارثی است که با جهش در یک ژن ایجاد می‌شود و معمولاً در چند نسل یک خانواده، پیش از ۲۵ سالگی و بدون چاقی دیده می‌شود. تشخیص درست آن مهم است، چون برخی انواع MODY به جای انسولین با قرص‌های ساده درمان می‌شوند.

دیابت ثانویه

گاهی دیابت نتیجه بیماری یا داروی دیگری است. التهاب مزمن یا جراحی لوزالمعده، فیبروز کیستیک، بیماری‌های هورمونی مثل کوشینگ و مصرف طولانی کورتون از علت‌های این نوع هستند. درمان علت اصلی گاهی قند را هم بهتر می‌کند.

دیابت بی مزه؛ دیابت شیرین نیست

دیابت بی مزه با وجود اسم مشابه، اصلاً جزو انواع دیابت قندی نیست. این بیماری به هورمون تنظیم آب بدن مربوط است و قند خون در آن طبیعی است. درباره آن در دیابت بی مزه و تفاوتش با دیابت شیرین نوشته‌ایم.

جدول مقایسه سریع

اگر بخواهیم انواع اصلی را خلاصه کنیم، دیابت نوع ۱ معمولاً در سنین پایین، با شروع سریع و بدون ارتباط با وزن ایجاد می‌شود و انسولین دارد؛ نوع ۲ در بزرگسالی، آهسته و همراه با اضافه وزن شروع می‌شود و با سبک زندگی و قرص درمان می‌شود؛ دیابت بارداری در هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ بارداری کشف می‌شود و با رژیم و در صورت نیاز انسولین کنترل می‌شود.

• نوع ۱: علت خودایمنی، شروع سریع، درمان انسولین.
• نوع ۲: علت مقاومت به انسولین، شروع آهسته، درمان سبک زندگی و دارو.
• بارداری: علت هورمون‌های جفت، معمولاً گذرا، درمان رژیم و انسولین.
• LADA: خودایمنی آهسته در بزرگسالان، نیاز زودتر به انسولین.
• MODY: ژنتیکی تک‌ژنی، سابقه قوی خانوادگی، درمان متناسب با نوع ژن.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

دیابت انواع مختلفی دارد که مهم‌ترین آن‌ها نوع ۱، نوع ۲ و دیابت بارداری هستند. نوع ۱ خودایمنی است و از ابتدا انسولین لازم دارد، نوع ۲ با مقاومت به انسولین و سبک زندگی مرتبط است و دیابت بارداری معمولاً پس از زایمان برطرف می‌شود. تشخیص درست نوع دیابت، مسیر درمان را مشخص می‌کند و برای بازگشت به تصویر کلی بیماری، راهنمای کامل دیابت را ببینید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.