قرص‌های دیابت در چند گروه مختلف قرار می‌گیرند که هر کدام از راه متفاوتی قند را پایین می‌آورند. شناختن داروی خود، کمک می‌کند آن را درست مصرف کنید و عوارض احتمالی را بشناسید. در این مقاله لیست داروهای رایج دیابت در ایران را با مکانیسم، مزایا و عوارض هر گروه معرفی می‌کنیم.
متفورمین
متفورمین تولید قند در کبد را کم و حساسیت به انسولین را بیشتر می‌کند. داروی اول بیشتر بیماران دیابت نوع ۲ است، افت قند نمی‌دهد و وزن را بالا نمی‌برد. عوارض شایع آن گوارشی‌اند. جزئیات را در متفورمین ببینید.
سولفونیل‌اوره‌ها
گلی‌بن‌کلامید، گلی‌کلازید و گلیمپیراید با تحریک لوزالمعده، ترشح انسولین را بالا می‌برند. ارزان و مؤثرند، اما ممکن است افت قند و افزایش وزن ایجاد کنند. گلی‌بن‌کلامید در سالمندان و بیماران کلیوی خطر افت قند بیشتری دارد و گلی‌کلازید یا گلیمپیراید معمولاً ایمن‌ترند. باید همراه یا کمی پیش از غذا مصرف شوند.
مهارکننده‌های DPP-4 (گلیپتین‌ها)
سیتاگلیپتین، ویلداگلیپتین و لیناگلیپتین با افزایش هورمون‌های روده‌ای، ترشح انسولین را پس از غذا بیشتر می‌کنند. افت قند نمی‌دهند، روی وزن خنثی‌اند و تحمل خوبی دارند. معمولاً همراه با متفورمین و گاهی در یک قرص ترکیبی تجویز می‌شوند.
مهارکننده‌های SGLT2 (گلیفلوزین‌ها)
امپاگلیفلوزین و داپاگلیفلوزین باعث می‌شوند کلیه قند اضافه را از ادرار دفع کند. علاوه بر کاهش قند، کمی وزن و فشار خون را پایین می‌آورند و از قلب و کلیه محافظت می‌کنند. عوارض مهم آن‌ها عفونت قارچی ناحیه تناسلی، افزایش ادرار و به‌ندرت کتواسیدوز با قند نسبتاً طبیعی است؛ پیش از جراحی یا در زمان بیماری شدید ممکن است لازم باشد موقتاً قطع شوند.
پیوگلیتازون
حساسیت به انسولین را بالا می‌برد و برای کبد چرب هم مفید است. ممکن است باعث افزایش وزن، ورم پا و افزایش خطر شکستگی شود و در نارسایی قلبی منع مصرف دارد.
آکاربوز
جذب کربوهیدرات از روده را کند می‌کند و قند بعد از غذا را پایین می‌آورد. باید با اولین لقمه غذا مصرف شود. نفخ و گاز شایع‌ترین عارضه آن است.
داروهای ترکیبی و خوراکی جدید
قرص‌های ترکیبی مثل متفورمین با سیتاگلیپتین یا متفورمین با امپاگلیفلوزین، تعداد قرص‌ها را کم می‌کنند. سماگلوتاید خوراکی هم اولین داروی GLP-1 به شکل قرص است. داروهای جدید را در داروهای جدید دیابت معرفی کرده‌ایم.
نکات مهم مصرف قرص‌های دیابت
- دوز و زمان مصرف را دقیقاً طبق نسخه رعایت کنید.
- اگر قرص‌های گروه سولفونیل‌اوره مصرف می‌کنید، وعده غذایی را جا نیندازید.
- در صورت استفراغ، اسهال شدید یا کم‌آبی، درباره ادامه متفورمین و SGLT2 با پزشک مشورت کنید.
- پیش از عکس‌برداری با ماده حاجب یا جراحی، داروهایتان را به پزشک بگویید.
- داروی دیابت دیگران را مصرف نکنید؛ دارویی که برای یکی مناسب است ممکن است برای دیگری خطرناک باشد.
انتخاب و ترکیب دارو کار پزشک دیابت است. مسیر کامل درمان را در درمان دیابت ببینید و برای ویزیت، فهرست دکتر دیابت خوب در تهران، دکتر دیابت خوب در رشت و دکتر دیابت خوب در کرمان را ببینید.
پرسش‌های رایج
بهترین قرص دیابت کدام است؟
قرص واحدی برای همه وجود ندارد. متفورمین برای بیشتر بیماران شروع خوبی است و داروی بعدی بر اساس شرایط فرد انتخاب می‌شود.
قرص دیابت را قبل از غذا بخوریم یا بعد؟
بستگی به نوع دارو دارد. متفورمین همراه یا بعد از غذا، سولفونیل‌اوره‌ها کمی پیش از غذا و آکاربوز با اولین لقمه مصرف می‌شود. دستور پزشک یا داروساز ملاک است.
آیا قرص دیابت به کلیه آسیب می‌زند؟
قرص‌های دیابت به کلیه آسیب نمی‌زنند؛ برعکس، قند کنترل‌نشده آسیب‌زننده است. اما در بیماری کلیه، دوز برخی داروها باید تنظیم شود.
جمع‌بندی
قرص‌های دیابت شامل متفورمین، سولفونیل‌اوره‌ها، DPP-4، SGLT2، پیوگلیتازون و آکاربوز هستند و هر کدام مکانیسم، مزایا و عوارض خود را دارند. انتخاب دارو با پزشک است و مصرف منظم و آگاهانه، کلید موفقیت درمان است.
دکتر دیابت در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
- آیا دیابت درمان قطعی دارد؟ واقعیت درباره درمان قطعی دیابت نوع ۱ و ۲
- انسولین چیست؟ انواع انسولین، بهترین نوع برای دیابت و آیا قرص انسولین وجود دارد
- درمان دیابت نوع ۱؛ انسولین، فناوریهای جدید و آخرین اخبار پژوهشی
- آموزش تزریق انسولین؛ روش درست تزریق با قلم و سرنگ، محل تزریق و اشتباهات رایج
- ورزش و دیابت؛ بهترین ورزشها برای کنترل قند و نکات ایمنی
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.
۳ پاسخ