داروهای دیابت در ده سال اخیر انقلابی را تجربه کرده‌اند. نسل جدید داروها فقط قند را پایین نمی‌آورند؛ وزن را کم می‌کنند، از قلب و کلیه محافظت می‌کنند و برخی برای کبد چرب هم مفیدند. در این مقاله داروهای جدید دیابت و جایگاه آن‌ها در درمان را معرفی می‌کنیم.
آگونیست‌های گیرنده GLP-1
این داروها اثر هورمون روده‌ای GLP-1 را تقلید می‌کنند: ترشح انسولین را بعد از غذا زیاد، تخلیه معده را کند و اشتها را کم می‌کنند. سماگلوتاید (هفتگی تزریقی و روزانه خوراکی)، دولاگلوتاید (هفتگی) و لیراگلوتاید (روزانه) از این گروه‌اند. HbA1c را به‌طور قابل توجه پایین می‌آورند، کاهش وزن چشمگیری ایجاد می‌کنند و برخی از آن‌ها خطر سکته قلبی و مغزی را در بیماران پرخطر کم کرده‌اند.
عوارض شایع آن‌ها تهوع، استفراغ، اسهال یا یبوست است که معمولاً با شروع دوز کم و افزایش تدریجی قابل تحمل می‌شود. در سابقه پانکراتیت یا سابقه خانوادگی برخی سرطان‌های تیروئید منع مصرف دارند.
تیرزپاتید؛ داروی دوگانه
تیرزپاتید همزمان روی دو گیرنده GIP و GLP-1 اثر می‌کند و در کارآزمایی‌ها، کاهش قند و وزن بیشتری نسبت به داروهای قبلی ایجاد کرده است. به صورت تزریق هفتگی مصرف می‌شود و عوارضش شبیه گروه GLP-1 است.
مهارکننده‌های SGLT2
امپاگلیفلوزین، داپاگلیفلوزین و کاناگلیفلوزین با دفع قند از ادرار عمل می‌کنند. مهم‌ترین مزیت آن‌ها محافظت از کلیه و کاهش بستری به دلیل نارسایی قلبی است؛ به حدی که امروز برای بیماری مزمن کلیه و نارسایی قلبی حتی در افراد غیردیابتی هم تجویز می‌شوند.
داروی جدید دیابت و کبد چرب
کبد چرب در بیماران دیابت نوع ۲ بسیار شایع است. داروهای GLP-1 و تیرزپاتید با کاهش وزن، چربی کبد را کم می‌کنند و پیوگلیتازون هم التهاب کبد را کاهش می‌دهد. در برخی کشورها داروی رسمتیروم برای مراحل خاصی از کبد چرب التهابی تأیید شده و سماگلوتاید هم در کارآزمایی‌ها روی این بیماری اثر مثبت داشته است. درباره رابطه این دو بیماری در دیابت و کبد چرب نوشته‌ایم.
انسولین‌های جدید
انسولین‌های پایه نسل جدید مثل دگلودک اثر یکنواخت‌تر و افت قند شبانه کمتری دارند. انسولین هفتگی ایکودک هم در برخی کشورها تأیید شده است. همچنین ترکیب‌های ثابت انسولین پایه با GLP-1 در یک قلم، تعداد تزریق‌ها را کم می‌کند. انواع انسولین را در انسولین ببینید.
آیا داروهای جدید برای همه مناسب‌اند؟
این داروها معمولاً گران‌ترند و ممکن است همیشه در دسترس یا تحت پوشش بیمه نباشند. همچنین برای دیابت نوع ۱ به‌جای انسولین کاربرد ندارند. مصرف خودسرانه داروهای GLP-1 برای لاغری، بدون نظارت پزشک، ممکن است عوارض گوارشی شدید، پانکراتیت یا کم‌آبی ایجاد کند. انتخاب دارو باید با پزشک دیابت انجام شود؛ داروهای قدیمی‌تر را هم در لیست قرص‌های دیابت ببینید و برای تصویر کامل، درمان دیابت را بخوانید.
پرسش‌های رایج
جدیدترین داروی دیابت نوع ۲ چیست؟
در سال‌های اخیر تیرزپاتید، سماگلوتاید خوراکی و انسولین‌های هفتگی از جدیدترین داروها بوده‌اند. دسترسی به آن‌ها در کشورها متفاوت است.
آیا آمپول لاغری همان داروی دیابت است؟
برخی داروهای GLP-1 با دوزهای متفاوت هم برای دیابت و هم برای چاقی تأیید شده‌اند. مصرف آن‌ها فقط با تجویز و پیگیری پزشک توصیه می‌شود.
آیا داروهای جدید دیابت را درمان قطعی می‌کنند؟
نه. این داروها کنترل را بهتر و عوارض را کمتر می‌کنند، اما با قطع آن‌ها قند و وزن معمولاً برمی‌گردد.
جمع‌بندی
داروهای جدید دیابت شامل GLP-1ها، تیرزپاتید، SGLT2ها و انسولین‌های نسل جدید هستند که علاوه بر کاهش قند، وزن را کم و از قلب و کلیه محافظت می‌کنند. انتخاب و مصرف آن‌ها باید زیر نظر پزشک باشد.
دکتر دیابت در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.