جواب آزمایش قند را گرفته‌اید و نمی‌دانید عددها چه معنایی دارند؟ در این مقاله آزمایش‌های اصلی دیابت را معرفی می‌کنیم، جدول اعداد طبیعی، پیش دیابت و دیابت را می‌آوریم و توضیح می‌دهیم هدف قند خون برای بیماران دیابتی چقدر است.
آزمایش قند خون ناشتا (FBS)
پس از ۸ تا ۱۲ ساعت نخوردن غذا (نوشیدن آب مجاز است) از خون وریدی گرفته می‌شود. ساده‌ترین و رایج‌ترین آزمایش غربالگری دیابت است.
- طبیعی: کمتر از ۱۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر.
- پیش دیابت: ۱۰۰ تا ۱۲۵.
- دیابت: ۱۲۶ یا بیشتر در دو نوبت.
هموگلوبین A1c (HbA1c)
این آزمایش میانگین قند خون در دو تا سه ماه گذشته را نشان می‌دهد و ناشتایی لازم ندارد. برای تشخیص و پیگیری درمان کاربرد دارد. در کم‌خونی‌ها، برخی بیماری‌های هموگلوبین و بارداری ممکن است دقیق نباشد.
- طبیعی: کمتر از ۵.۷ درصد.
- پیش دیابت: ۵.۷ تا ۶.۴ درصد.
- دیابت: ۶.۵ درصد یا بیشتر.
- هدف درمان در بیشتر بزرگسالان دیابتی: کمتر از ۷ درصد.
تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT)
پس از اندازه‌گیری قند ناشتا، فرد ۷۵ گرم گلوکز محلول در آب می‌نوشد و دو ساعت بعد قند دوباره اندازه گرفته می‌شود. در این دو ساعت باید نشسته باشید و چیزی نخورید.
- طبیعی: قند دو ساعته کمتر از ۱۴۰.
- پیش دیابت (اختلال تحمل گلوکز): ۱۴۰ تا ۱۹۹.
- دیابت: ۲۰۰ یا بیشتر.
قند خون تصادفی و قند دو ساعت بعد از غذا
قند تصادفی در هر ساعتی از روز گرفته می‌شود. قند تصادفی ۲۰۰ یا بیشتر همراه با علائم کلاسیک دیابت، برای تشخیص کافی است. قند دو ساعت بعد از غذا (2hPP) بیشتر برای پیگیری بیماران دیابتی کاربرد دارد.
جدول هدف قند خون در بیماران دیابتی
هدف‌ها برای هر بیمار ممکن است کمی متفاوت باشد و پزشک آن را تعیین می‌کند. برای بیشتر بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۱ و ۲ این اعداد توصیه می‌شود:
- قند ناشتا و پیش از غذا: ۸۰ تا ۱۳۰.
- قند یک تا دو ساعت بعد از شروع غذا: کمتر از ۱۸۰.
- HbA1c: کمتر از ۷ درصد.
- سالمندان یا بیمارانی که افت قند مکرر دارند: هدف‌های آسان‌گیرانه‌تر، مثلاً HbA1c کمتر از ۸ درصد.
- قند کمتر از ۷۰: افت قند که باید درمان شود.
آزمایش‌های دیگر در بیماران دیابتی
- آزمایش ادرار برای آلبومین (ACR) و کراتینین خون برای بررسی کلیه.
- چربی خون شامل کلسترول، LDL، HDL و تری‌گلیسیرید.
- آنزیم‌های کبد برای بررسی کبد چرب.
- ویتامین B12 در کسانی که متفورمین مصرف می‌کنند.
- C-پپتید و آنتی‌بادی‌ها در صورت تردید درباره نوع دیابت.
برای اینکه این آزمایش‌ها به‌موقع انجام شوند، برنامه پیگیری سالانه را در چکاپ و آزمایش‌های دوره‌ای دیابت آورده‌ایم.
نکات مهم پیش از آزمایش
- برای قند ناشتا، ۸ تا ۱۲ ساعت چیزی جز آب نخورید.
- شب قبل غذای معمول بخورید؛ رژیم سخت ناگهانی جواب را تغییر می‌دهد.
- اگر داروی دیابت مصرف می‌کنید، درباره مصرف آن در صبح آزمایش از پزشک بپرسید.
- سرماخوردگی، عفونت و استرس شدید ممکن است قند را موقتاً بالا ببرد.
اگر جواب آزمایش در محدوده پیش دیابت یا دیابت بود، با پزشک دیابت مشورت کنید؛ فهرست دکتر دیابت خوب در تهران، دکتر دیابت خوب در یاسوج و دکتر دیابت خوب در بجنورد پزشکان شهرهای مختلف را نشان می‌دهد. آزمایش‌های ویژه بارداری هم در آزمایش دیابت بارداری توضیح داده شده‌اند. برای آشنایی با همه علائم، راهنمای علائم و تشخیص دیابت را ببینید.
پرسش‌های رایج
قند ناشتای ۱۱۰ یعنی دیابت دارم؟
خیر؛ قند ناشتای ۱۱۰ در محدوده پیش دیابت است. آزمایش را تکرار کنید و HbA1c را هم بسنجید.
HbA1c چند باشد خوب است؟
در افراد سالم کمتر از ۵.۷ درصد و در بیشتر بیماران دیابتی، هدف کمتر از ۷ درصد است.
آزمایش دیابت چقدر طول می‌کشد؟
نمونه‌گیری چند دقیقه است و جواب قند و HbA1c معمولاً همان روز یا روز بعد آماده می‌شود. تست تحمل گلوکز حدود دو ساعت در آزمایشگاه طول می‌کشد.
آیا قبل از HbA1c باید ناشتا بود؟
خیر، اما اگر همزمان قند ناشتا یا چربی خون هم درخواست شده، ناشتا باشید.
جمع‌بندی
سه آزمایش اصلی دیابت، قند ناشتا، HbA1c و تست تحمل گلوکز هستند. قند ناشتای ۱۲۶ یا بیشتر، HbA1c برابر ۶.۵ درصد یا بیشتر و قند دو ساعته ۲۰۰ یا بیشتر نشانه دیابت است. هدف درمان برای بیشتر بیماران، HbA1c زیر ۷ درصد و قند ناشتای ۸۰ تا ۱۳۰ است.
دکتر دیابت در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
- تاری دید در دیابت؛ علت و درمان تاری چشم در افراد دیابتی
- علائم دیابت در زنان؛ ۱۲ نشانه که زنان باید جدی بگیرند
- علائم دیابت در مردان؛ از اختلال نعوظ تا کاهش عضله
- اندازه‌گیری قند خون در خانه؛ آموزش کار با دستگاه تست قند و زمانهای درست اندازه‌گیری
- کاهش وزن ناگهانی در دیابت؛ علت لاغری دیابتیها و راه جلوگیری از آن
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.